Metody oceny jakości sprzątania w placówkach służby zdrowia

Problemy z utrzymaniem czystości w szpitalach – raport NIK

Według raportu Najwyższej Izby Kontroli (NIK) z 2009 roku, sposób utrzymania czystości w szpitalach publicznych był w wielu przypadkach niezadowalający. NIK wskazał na nieprawidłowości, takie jak stosowanie środków chemii domowej zamiast profesjonalnych preparatów oraz brak spójnych procedur sprzątania. Zastrzeżenia dotyczyły również organizacji nadzoru nad utrzymaniem czystości, który często powierzano jedynie pielęgniarkom epidemiologicznym lub naczelnym.

Rekomendacje NIK i potrzeba wdrożenia systematycznej kontroli

Wśród zaleceń pokontrolnych znalazła się potrzeba systematycznego nadzoru, stałego monitorowania czystości oraz wdrożenia odpowiednich metod oceny jej jakości. NIK nie wyodrębnił jednak wyraźnie sposobu oceny skuteczności sprzątania, co autorzy artykułu traktują jako kluczowy element zapewnienia standardów higieny.

Dwie metody oceny jakości sprzątania – porównanie praktyk

W artykule omówiono dwie metody:

• autorską metodę oceny organoleptycznej,
• duńską normę DS/INSTA 800 E – system oceny jakości sprzątania.

Ocena organoleptyczna (metoda wzrokowa)

Pierwszą metodą jest wzrokowa kontrola czystości, polegająca na przetarciu powierzchni czystą ręką i sprawdzeniu, czy zbiera ona zanieczyszczenia. Popularnie nazywana „testem białej rękawiczki”, metoda ta opiera się na obliczeniu ilorazu liczby prawidłowo wykonanych czynności sprzątania do liczby czynności zleconych. Wynik podawany jest procentowo.

Zakres sprzątania a ocena jakości usług

Aby metoda była skuteczna, niezbędne jest dokładne określenie zakresu sprzątania i częstotliwości kontroli. Należy także opracować protokoły dla różnych pomieszczeń, uwzględniając ich funkcję i intensywność użytkowania.

Subiektywność metody a interpretacja wyników

Wadą metody wzrokowej jest jej subiektywność. Osoby dokonujące oceny mogą mieć różne standardy – np. różną tolerancję na osad wapienny lub pył. Z drugiej strony, dostosowanie się do indywidualnych wymagań szpitala jest możliwe i ma sens, jeśli są one zgodne z wewnętrznymi procedurami placówki.

Brak referencyjnej metody pomiaru i statystyczna interpretacja wyników

Nie istnieje jedna, powszechnie przyjęta referencyjna metoda pomiaru jakości sprzątania. Wyniki kontroli można analizować statystycznie, np. poprzez obliczanie średniej arytmetycznej lub mediany. Wybór metody może wpływać na decyzje finansowe, np. dotyczące wypłaty pełnej kwoty firmie sprzątającej.

Przykład analizy – protokoły i wyniki pomiarów

Analiza długoterminowa pokazuje, które czynności wykonywane są poprawnie, a które sprawiają trudności. Przykładowo, dobrze oceniane jest mycie luster, natomiast problemy pojawiają się przy czyszczeniu parapetów czy umywalek.

Skuteczność kontroli zależy od wdrożenia wyników

Pomiary jakości sprzątania mają sens tylko wtedy, gdy ich wyniki są analizowane i wykorzystywane przez osoby decyzyjne oraz przekazywane firmie sprzątającej. Brak reakcji na wyniki pomiarów skutkuje brakiem zmian.

Duńska norma DS/INSTA 800 E – profesjonalny system oceny

W Danii opracowano normę DS/INSTA 800 E, która stanowi kompleksowy system oceny jakości sprzątania. Umożliwia ona zarówno ocenę organoleptyczną, jak i instrumentalną. Norma dzieli powierzchnie według rodzaju i dostępności oraz określa klasy zanieczyszczeń i poziomy jakości.

Parametry pomiarowe w duńskiej normie czystości

Norma przewiduje pomiar następujących parametrów:

• kurzu na powierzchni,
• obciążenia mikrobiologicznego,
• tarcia (ryzyko poślizgnięcia),
• połysku powierzchni,
• właściwości antystatycznych,
• oporu właściwego (rezystywności).

Pomiar kurzu – metoda optyczna

Pomiar odbywa się za pomocą folii klejącej i porównania jej przezroczystości przed i po kontakcie z badaną powierzchnią. Wynik wyrażany jest jako procent pokrycia pyłem. Metodę stosuje się głównie w pomieszczeniach biurowych, salach konferencyjnych, klasach czy laboratoriach, ale unika się jej w miejscach o dużej wilgotności, takich jak kuchnie czy wejścia do budynków.

Kategorie i poziomy dostępności powierzchni

Norma rozróżnia dostępność powierzchni, wprowadzając klasyfikację powierzchni: od łatwo dostępnych mebli i podłóg po trudno dostępne elementy konstrukcyjne.

Pomiar mikrobiologiczny – standard przemysłu spożywczego

Metoda opiera się na pobieraniu próbek z powierzchni przy użyciu podłoża agarowego i analizie liczby kolonii drobnoustrojów. Wykorzystywana jest głównie w przestrzeniach kontaktu z żywnością.

Pomiar tarcia – bezpieczeństwo i przeciwdziałanie poślizgnięciom

Mierzy się współczynnik tarcia dynamicznego za pomocą urządzenia dociskającego plastikowy but do powierzchni z określoną siłą i prędkością. Norma definiuje pięć poziomów bezpieczeństwa dla różnych typów przestrzeni, od kuchni po korytarze.

Połysk podłogi – estetyka i standardy pielęgnacji

Połysk mierzony jest przy kącie 60°, w skali od 0 do 100. Wyniki zależą od rodzaju powłoki ochronnej oraz oczekiwań zleceniodawcy. Stosuje się urządzenie typu glossometer zgodne z normą ISSO 2813.

Właściwości antystatyczne powierzchni

Pomiar elektrostatyczności ma znaczenie szczególnie w biurach i pomieszczeniach z elektroniką. Norma DIN 54345:1992 opisuje metody badania poziomu ładunków elektrostatycznych i ich wpływu na komfort oraz bezpieczeństwo użytkowników.

Rezystywność – pomiar oporu elektrycznego powierzchni

Parametr ten odgrywa istotną rolę w pomieszczeniach takich jak sale operacyjne. Mierzony jest za pomocą omomierza. Niski opór oznacza skuteczne odprowadzanie ładunków elektrostatycznych, co jest pożądane w placówkach medycznych.

Podsumowanie – skuteczność oceny a jakość usług sprzątania

Porównanie metod organoleptycznych i instrumentalnych ukazuje różne podejścia do kontroli jakości sprzątania. Obie metody mają swoje zalety i ograniczenia. Ich zastosowanie zależy od specyfiki placówki oraz możliwości wdrożenia pomiarów w praktyce. W kolejnym artykule autorzy planują omówić szczegółowo sposób dokonywania oceny poszczególnych parametrów oraz dostosowanie kryteriów do potrzeb konkretnych placówek.