Clostridium difficile – niebezpieczna bakteria poantybiotykowych biegunek
- Czym jest Clostridioides difficile?
- Skutki zakażenia C. difficile
- Bakterie oporne w środowisku szpitalnym
- Hiperwirulentny szczep NA P1/BI/027
- Nosicielstwo Clostridioides difficile
- Substancje skuteczne wobec spor C. difficile
- Prewencja – nie czekaj na ognisko!
- 4 zasady skutecznego sprzątania
- Postępowanie w przypadku ogniska zakażenia C. difficile
Czym jest Clostridioides difficile?
Clostridioides difficile (CD), dawniej znane jako Clostridium difficile, to bakteria gram-dodatnia, beztlenowa, występująca w glebie, wodzie oraz przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt. Najgroźniejszą jej cechą jest zdolność do tworzenia przetrwalników – zarodników, które mogą „uśpione” przetrwać w organizmie i uaktywnić się ponownie nawet po zakończeniu leczenia.
Skutki zakażenia C. difficile
W ciężkich przypadkach zakażenie może prowadzić do:
- wstrząsu,
- sepsy,
- niewydolności wielonarządowej,
- rozdęcia i niedrożności jelita,
- a nawet jego perforacji.
Zakażeniu ulega około 20% pacjentów hospitalizowanych, zwłaszcza leczonych antybiotykami, a u co trzeciego zakażonego dochodzi do rozwoju zapalenia jelita grubego.
Bakterie oporne w środowisku szpitalnym
Clostridioides difficile należy do grupy tzw. bakterii alarmowych, obok takich jak:
Enterococcus faecium, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, Acinetobacter baumannii, Pseudomonas aeruginosa oraz rodziny Enterobacteriaceae (ESC/KAPE).
Hiperwirulentny szczep NA P1/BI/027
W ostatnich latach zidentyfikowano szczególnie niebezpieczny szczep: NA P1/BI/027 (znany też jako NAP1 lub PCR rybotyp 027), który:
- produkuje 16 razy więcej toksyny A i 23 razy więcej toksyny B,
- wytwarza toksynę binarną,
- tworzy więcej spor,
- jest mniej wrażliwy na metronidazol i odporny na fluorochinolony.
Zakażenia tym szczepem mają cięższy przebieg i częściej prowadzą do nawrotów.
Nosicielstwo Clostridioides difficile
Nosicielstwo tej bakterii może mieć charakter przejściowy i różni się w zależności od grupy:
- 3–15% zdrowych dorosłych,
- 60–84% noworodków i niemowląt,
- do 30% pacjentów hospitalizowanych,
- aż 57% pensjonariuszy placówek opieki długoterminowej.
Substancje skuteczne wobec spor C. difficile
W walce ze sporami stosuje się:
Związki sporostatyczne – hamują rozwój zarodników (grupa A wg Russella)
Związki sporobójcze – niszczą spory (grupa B), w tym:
- aldehydy,
- chlor i jod,
- nadtlenek wodoru,
- kwas nadoctowy,
- tlenek etylenu.
Prewencja – nie czekaj na ognisko!
Najlepszym podejściem jest działanie prewencyjne: stosowanie skutecznych preparatów i przestrzeganie zasad higieny. Rekomendowane środki marki MEDISEPT to:
- Velox® Oxy ETA – spray do mycia i dezynfekcji małych powierzchni (zawiera nadtlenek wodoru, działa już po 15 minutach),
- Viruton® Pulver – proszek do dezynfekcji wysokiego stopnia wyrobów medycznych (zarówno inwazyjnych, jak i nieinwazyjnych).
4 zasady skutecznego sprzątania
- Zaczynaj od najdalszego końca pomieszczenia i kieruj się ku wyjściu.
- Czyść od powierzchni wyżej położonych do niższych – nie zaczynaj od podłogi.
- Przechodź od miejsc czystych do brudnych – kończ na toalecie.
- Zaczynaj od najbliższego otoczenia pacjenta, skupiając się na powierzchniach dotykowych.
Postępowanie w przypadku ogniska zakażenia C. difficile
Jeśli ognisko już się pojawi, należy:
- Wdrożyć izolację kontaktową (można kohortować pacjentów z CD),
- Myć ręce wodą z mydłem po kontakcie z pacjentem,
- Utrzymać izolację przez minimum 48 godzin po ustąpieniu biegunki,
- Używać sprzętu przeznaczonego wyłącznie dla zakażonego pacjenta,
- Stosować dedykowane procedury dezynfekcji powierzchni i sprzętu,
- Sterylizować pościel, kaczki, baseny i naczynia (najpierw preparatem chlorowym, potem w sterylizatorze).
